ANIL ARABACI / GAZETE KADRAJ – Ankara ile İzmir arasındaki demiryolu yolculuğunu 14 saatten 3 saat 30 dakikaya indirmesi hedeflenen Ankara–İzmir Yüksek Hızlı Tren Projesi, temel atılmasının 13’üncü yılında hâlâ yapım aşamasında.
Ankara–Afyonkarahisar kesiminin temeli 21 Eylül 2013’te, dönemin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Binali Yıldırım’ın katılımıyla atıldı. Ancak projenin kamu yatırım kayıtlarındaki geçmişi daha da eskiye, 2007 yılına kadar uzanıyor.
Aradan geçen 13 yılda Ulaştırma Bakanlığı görevini Binali Yıldırım, Lütfi Elvan, Feridun Bilgin, Ahmet Arslan, Cahit Turhan, Adil Karaismailoğlu ve Abdulkadir Uraloğlu olmak üzere 7 farklı isim yürüttü. Binali Yıldırım’ın iki ayrı dönemde görev yapması nedeniyle proje toplam 8 ayrı bakanlık dönemine tanıklık etti.
İLK ETAP İÇİN 1080 GÜN KONUŞULMUŞTU
2013’te temel atılırken Ankara–Afyonkarahisar kesiminin yapım süresi 1080 gün olarak açıklanmıştı. Projenin ilk yıllarındaki planlamalarda bu kesimin kısa sürede tamamlanması öngörülürken, Ankara–İzmir hattının bütünü için açıklanan tarihler sonraki yıllarda değişti.
Nisan 2024’te Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, projenin bir bölümünün 2026’da, tamamının ise 2027’de bitirilmesinin hedeflendiğini açıklamıştı.
Aradan geçen iki yılın ardından takvim bir kez daha güncellendi.
2027 HEDEFİ 2028’E ÇIKTI
Bakanlığın güncel programına göre Ankara–İzmir hattında Polatlı–Afyonkarahisar kesiminin 2027’de, hattın tamamının ise 2028’de bitirilmesi hedefleniyor. Uraloğlu, 2026 yılına ilişkin açıklamasında bu takvimi kamuoyuyla paylaştı.
Böylece 2024 yılında hattın tamamı için açıklanan 2027 hedefi bir yıl ötelenmiş oldu.
Bununla birlikte 2026 Kamu Yatırım Programı’nda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bünyesinde yürütülen Ankara–İzmir Yüksek Standartlı Demiryolu Projesi’nin yatırım dönemi 2020–2030 olarak kayıtlı.
Yatırım programındaki 2030 tarihi, hattın mutlaka o tarihte yolcu taşımaya başlayacağı anlamına gelmiyor. Kontrollük, müşavirlik ve tamamlayıcı işlerin işletmeye alma tarihinden sonra devam etmesi mümkün. Ancak Bakanlığın hizmete alma için açıkladığı 2028 hedefi ile yatırım programındaki 2030 bitiş tarihi, projenin takvimindeki dikkat çeken iki farklı tarih olarak kayıtlarda yer alıyor.
MALİYETTE TEK BİR RAKAM YOK
Ankara–İzmir YHT’nin maliyetine ilişkin kamu kayıtlarında da tek bir rakam bulunmuyor.
2026 yatırım kayıtlarında TCDD tarafından yürütülen Ankara–Polatlı–Afyonkarahisar–Uşak–Manisa–İzmir Hızlı Tren Projesi’nin altyapı yatırım tutarı yaklaşık 101,5 milyar TL seviyesinde.
Bunun yanında Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bünyesinde yürütülen 2020E01-154316 numaralı Ankara–Polatlı–Afyonkarahisar–Uşak–Manisa–İzmir Yüksek Standartlı Demiryolu Projesi’nin tutarı ise 151 milyar 498 milyon 769 bin TL olarak yer alıyor. Bunun yaklaşık 125,4 milyar TL’lik bölümünün dış krediyle finanse edilmesi öngörülüyor.
151,5 milyar liralık bu proje; altyapının yanı sıra üstyapı, elektrifikasyon, sinyalizasyon, kontrollük ve müşavirlik işlerini de içeriyor.
İki yatırım kalemi farklı kapsamları içerdiği için 101,5 ve 151,5 milyar liralık tutarların doğrudan toplanarak hattın “253 milyar liralık toplam maliyeti” şeklinde değerlendirilmesi doğru değil.
Kamu kayıtlarında aynı hat için farklı kapsamlarla iki ayrı büyük yatırım kaleminin bulunması ise Ankara–İzmir YHT’nin tüm işler ve finansman giderleri dahil güncel toplam maliyetinin ne kadar olduğu sorusunu gündeme getiriyor.
BAKANLIK GECİKMENİN NEDENLERİNİ RAPORA YAZDI
Projenin belirlenen takvimlere neden ulaşamadığına ilişkin açıklama ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın kendi faaliyet raporlarında yer alıyor.
Bakanlığın 2025 Yılı Faaliyet Raporu’nda Ankara–İzmir Yüksek Standartlı Demiryolu Projesi’nde yıl sonu hedeflerine ulaşılamadığı belirtilerek gecikmenin nedenleri arasında kamulaştırma süreçlerinin uzaması, Polatlı–Afyon arasındaki arkeolojik buluntular ile diğer kurumlarla yürütülen protokol ve izin süreçleri gösterildi.
Aynı gerekçeler Bakanlığın 2024 faaliyet raporunda da yer aldı. Böylece kamulaştırma, arkeolojik buluntular ve kurumlar arası süreçlerin en az iki yıl üst üste projenin hedeflenen ilerlemesini etkilediği Bakanlığın resmi kayıtlarına yansıdı.
POLATLI–AFYON’DA YÜZDE 90’A YAKLAŞILDI
Projenin bugün en fazla ilerleme sağlanan bölümlerinden biri Polatlı–Afyonkarahisar kesimi.
Uraloğlu’nun 3 Nisan 2026’da yaptığı açıklamaya göre bu kesimde kazı çalışmalarında yüzde 98, toprak işlerinde yüzde 95, köprü ve viyadüklerde yüzde 83, altgeçitlerde ise yüzde 91 seviyesine ulaşıldı.
Bakan, Polatlı–Afyonkarahisar kesiminin genelinde fiziki ilerlemenin yüzde 90 seviyesine yaklaştığını açıkladı.
Bu oran yalnızca Polatlı–Afyonkarahisar bölümünü ifade ediyor; hattın Ankara’dan İzmir’e kadar bütün yapım, üstyapı, elektrifikasyon ve sinyalizasyon işlerinin yüzde 90 tamamlandığı anlamına gelmiyor.
13 YILIN ARDINDAN YENİ TAKVİM
Bakanlığın güncel planına göre yapımı sürdürülen bölüm yaklaşık 505 kilometre uzunluğunda. Mevcut Ankara–Polatlı yüksek hızlı tren hattının da kullanılmasıyla Ankara ile İzmir arasındaki toplam demiryolu bağlantısının 624 kilometreye düşmesi planlanıyor.
Hat tamamlandığında Ankara–İzmir arasındaki demiryolu yolculuğunun 3 saat 30 dakikaya düşürülmesi; yılda yaklaşık 13,5 milyon yolcu taşınması hedefleniyor.
Temeli 2013’te atılan, kamu yatırım geçmişi 2007’ye kadar uzanan Ankara–İzmir YHT’de 13 yılın ardından gözler şimdi Bakanlığın açıkladığı 2027 Polatlı–Afyonkarahisar ve 2028 tüm hat hedeflerine çevrildi.
Yorumlar