9 EYLÜL 1922’DE NE OLDU?
9 Eylül 1922, İzmir’in düşman işgalinden kurtulduğu tarih olarak Türk tarihindeki yerini aldı. 15 Mayıs 1919’da Yunan birliklerinin İzmir’e çıkmasıyla başlayan işgal dönemi, Türk ordusunun 9 Eylül 1922’de kente ulaşmasıyla sona erdi.
İzmir’in işgali, Anadolu’da Milli Mücadele’nin güçlenmesinde önemli dönüm noktalarından biri oldu. İşgale karşı ilk günden itibaren yükselen tepki, Anadolu’nun farklı bölgelerinde düzenlenen mitinglere ve direniş hareketlerine yansıdı. Mustafa Kemal Paşa’nın 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışıyla başlayan Milli Mücadele süreci ise yıllar süren savaşın ardından kesin zafere ulaştı.
İZMİR’İN İŞGALİ 15 MAYIS 1919’DA BAŞLADI
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında Anadolu’nun birçok bölgesi İtilaf Devletleri tarafından işgal edildi. İzmir’de ise Yunan işgali 15 Mayıs 1919 tarihinde başladı.
Yunan askerlerinin İzmir’e çıkması kentte büyük tepkiye neden oldu. Gazeteci Hasan Tahsin’in işgal kuvvetlerine karşı sıktığı ilk kurşun, İzmir’de işgale karşı direnişin sembollerinden biri haline geldi.
İzmir’in işgali yalnızca kentte değil, Anadolu’nun dört bir yanında büyük yankı uyandırdı. İşgallere karşı düzenlenen protestolar ve Kuvayı Milliye hareketinin gelişmesi, daha sonra düzenli ordunun kurulmasına uzanan sürecin önemli parçalarından biri oldu.
BÜYÜK TAARRUZ’DAN 9 EYLÜL’E
Türk ordusunun İzmir’e uzanan tarihi yürüyüşünün en kritik aşamalarından biri 26 Ağustos 1922 sabahı başlayan Büyük Taarruz oldu.
Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın sevk ve idaresindeki Türk ordusu, Yunan kuvvetlerine karşı büyük bir harekât başlattı. 30 Ağustos 1922’de kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi, savaşın seyrini kesin biçimde değiştirdi.
Zaferin ardından Yunan birlikleri Batı Anadolu’dan çekilirken Türk ordusu hızla Ege’ye doğru ilerlemeye başladı.
Mustafa Kemal Paşa’nın 1 Eylül 1922’de orduya verdiği “Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!” emri, İzmir’e doğru ilerleyişin simgeleşen ifadelerinden biri oldu.
Türk ordusunun ilerleyişi Afyonkarahisar’dan İzmir’e kadar devam etti. Günler süren takip harekâtının ardından süvari birlikleri 9 Eylül sabahında İzmir’e ulaştı.
TÜRK ORDUSU 9 EYLÜL’DE İZMİR’E GİRDİ
Takvimler 9 Eylül 1922’yi gösterdiğinde Türk ordusunun öncü süvari birlikleri İzmir’e girmeye başladı.
İzmir’e ulaşan birlikler arasında yer alan 2. Süvari Tümeni ve 1. Süvari Tümeni kentin kontrolünü sağlamak üzere farklı noktalardan ilerledi. Türk süvarilerinin İzmir sokaklarına ulaşmasıyla yaklaşık üç yıl dört ay süren işgal sona erdi.
Kentin kurtuluşunun simgeleşen anlarından biri ise Hükümet Konağı’nda yaşandı.
Yüzbaşı Şerafettin Bey, beraberindeki askerlerle Konak’a ilerleyerek Hükümet Konağı’na Türk bayrağını çekti. İzmir’in kurtuluşuyla özdeşleşen bu tarihi an, daha sonra kentin hafızasında önemli bir yere sahip oldu.
Kadifekale başta olmak üzere İzmir’in farklı noktalarında da Türk bayrağının göndere çekilmesiyle kentte yeni bir dönem başladı.
MUSTAFA KEMAL ATATÜRK İZMİR’E NE ZAMAN GELDİ?
Türk ordusunun 9 Eylül’de İzmir’e girmesinin ardından Başkomutan Mustafa Kemal Paşa da İzmir’e ulaştı. Mustafa Kemal Paşa, 10 Eylül 1922’de İzmir’e gelerek kente girdi.
İzmir’in kurtuluşu, Büyük Taarruz’un ardından sürdürülen askeri harekâtın en önemli sonuçlarından biri oldu. Batı Anadolu’daki Yunan askeri varlığının sona ermesinin ardından Mudanya Ateşkes Antlaşması’na ve sonrasında Lozan Barış Antlaşması’na uzanacak diplomatik süreç başladı.
9 EYLÜL NEDEN ÖNEMLİ?
9 Eylül, İzmir için yalnızca bir kurtuluş günü değil; Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesinin simge tarihlerinden biri olarak kabul ediliyor.
15 Mayıs 1919’da işgal edilen İzmir’in 9 Eylül 1922’de kurtarılması, Milli Mücadele’nin başladığı dönemde Anadolu’da büyük tepki yaratan işgallerden birinin sona ermesi anlamına geliyordu.
Bu nedenle 9 Eylül, İzmir’in yerel tarihinde olduğu kadar Türkiye Cumhuriyeti’ne giden süreç açısından da özel bir yere sahip.
İzmir’de her yıl 9 Eylül’de düzenlenen tören ve etkinliklerle kentin kurtuluşu kutlanırken, Mustafa Kemal Atatürk ve Milli Mücadele kahramanları da anılıyor.
İZMİR’İN KURTULUŞUNUN ÜZERİNDEN 104 YIL GEÇTİ
9 Eylül 1922’de kazanılan tarihi zaferin üzerinden 104 yıl geçti.
İzmir, 9 Eylül 2026’da kurtuluşunun 104. yıl dönümünü kutluyor. Kentin farklı noktalarında gerçekleştirilen anma ve kutlama programlarıyla 104 yıl önce yaşanan tarihi gün yeniden hatırlanıyor.
İzmir’in simge meydanlarından caddelerine kadar kentin dört bir yanında Türk bayrakları dalgalanırken, 9 Eylül’ün taşıdığı tarihsel miras kuşaktan kuşağa aktarılmaya devam ediyor.
9 EYLÜL’ÜN ANLAMI: İŞGALDEN BAĞIMSIZLIĞA
15 Mayıs 1919’dan 9 Eylül 1922’ye uzanan süreç, İzmir’in tarihinde silinmez izler bıraktı.
Üç yılı aşkın süren işgalin sona erdiği 9 Eylül, bugün İzmir’de özgürlük, bağımsızlık ve Cumhuriyet değerleriyle birlikte anılıyor.
Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Milli Mücadele’nin bütün kahramanları, İzmir’in kurtuluşunun 104. yılında bir kez daha saygı ve minnetle anılıyor.
9 Eylül 1922, İzmir’in kurtuluş günü olarak 104 yıl sonra da kentin belleğinde aynı anlamla yaşamaya devam ediyor.
Yorumlar